स्थानिक वेळेनुसार २० जानेवारी रोजी, वॉशिंग्टन डीसीमध्ये थंड वारा वाहत होता, परंतु अमेरिकेतील राजकीय उत्साह अभूतपूर्व होता.डोनाल्ड ट्रम्पपदाची शपथ घेतलीअमेरिकेचे ४७ वे राष्ट्राध्यक्षकॅपिटॉलच्या रोटुंडामध्ये.या ऐतिहासिक क्षणाने जगाचे लक्ष वेधून घेतले, जणू काही तो एका राजकीय वादळाचा केंद्रबिंदू ठरला आणि त्याने अमेरिकाच नव्हे तर संपूर्ण जगाचे राजकीय चित्र ढवळून काढले.
भव्य सोहळा: सत्ता हस्तांतरणाचा विधीवत सोहळा
त्या दिवशी, वॉशिंग्टन डीसीमध्ये एखाद्या अभेद्य किल्ल्याप्रमाणे कडक सुरक्षा व्यवस्था होती. रस्ते बंद करण्यात आले होते, भुयारी मार्गाचे प्रवेशद्वार बंद करण्यात आले होते आणि उद्घाटन समारंभाच्या मुख्य भागाभोवती ४८ किलोमीटर लांबीचे कुंपण घालण्यात आले होते.प्रचाराची चिन्हे असलेले कपडे घालून ट्रम्प यांचे अनेक समर्थक सर्वदूरून आले होते. त्यांचे डोळे उत्सुकता आणि उत्साहाने चमकत होते. राजकारणी, उद्योगपती आणि प्रसारमाध्यमांचे प्रतिनिधीही जमले होते. टेस्लाचे सीईओ इलॉन मस्क, ॲमेझॉनचे संस्थापक जेफ बेझोस आणि मेटाचे सीईओ मार्क झुकरबर्ग यांसारखे तंत्रज्ञान क्षेत्रातील दिग्गजही या समारंभात उपस्थित होते.
अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाचे सरन्यायाधीश जॉन रॉबर्ट्स यांच्या अध्यक्षतेखाली ट्रम्प यांनी गंभीरपणे पदाची शपथ घेतली.त्याच्या प्रत्येक शब्दातून जणू त्याचे पुनरागमन आणि दृढनिश्चय जगाला घोषित होत होता.त्यानंतर, नवनिर्वाचित उपाध्यक्ष व्हान्स यांनीही शपथ घेतली.
धोरण आराखडा: अमेरिकेच्या दिशेसाठी एक नवीन योजना
देशांतर्गत आर्थिक धोरणे
कर कपात आणि नियामक शिथिलता
मोठ्या प्रमाणावरील कर कपात आणि नियामक शिथिलता या आर्थिक विकासाच्या 'जादुई चाव्या' आहेत, असा ट्रम्प यांचा ठाम विश्वास आहे. कॉर्पोरेट आयकर आणखी कमी करण्याची त्यांची योजना आहे, जेणेकरून व्यवसाय अमेरिकेतच स्थायिक होतील आणि त्यांच्यातील नवनिर्मिती व विस्ताराच्या ऊर्जेला चालना मिळेल.
पायाभूत सुविधांचे बांधकाम
ट्रम्प यांनी पायाभूत सुविधांमध्ये गुंतवणूक वाढवून महामार्ग, पूल आणि विमानतळ बांधण्याचे आश्वासन दिले आहे. यातून मोठ्या संख्येने रोजगाराच्या संधी निर्माण होतील, अशी त्यांना आशा आहे. बांधकाम कामगारांपासून ते अभियंत्यांपर्यंत, कच्च्या मालाच्या पुरवठादारांपासून ते वाहतूक व्यावसायिकांपर्यंत, या बांधकामाच्या लाटेत प्रत्येकाला संधी मिळू शकते, ज्यामुळे लोकांचे राहणीमान सुधारेल आणि अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेच्या इंजिनला पुन्हा गती मिळेल.
आपल्या उद्घाटनपर भाषणात, ट्रम्प यांनी पारंपरिक ऊर्जेचा वापर वाढवणे, बायडेन प्रशासनाचा "ग्रीन न्यू डील" करार संपुष्टात आणणे, अमेरिकेच्या पारंपरिक वाहन उद्योगाला वाचवण्यासाठी इलेक्ट्रिक वाहनांकरिता असलेली प्राधान्य धोरणे रद्द करणे, सामरिक साठा पुन्हा भरणे आणि जगभरातील देशांना अमेरिकेची ऊर्जा निर्यात करणे या उद्देशाने राष्ट्रीय ऊर्जा आणीबाणी जाहीर केली.
स्थलांतर धोरणे
कडक केलेले सीमा नियंत्रण
ट्रम्प यांनी अमेरिका-मेक्सिको सीमेवरील भिंतीचे बांधकाम पुन्हा सुरू करण्याची शपथ घेतली आहे. ते बेकायदेशीर स्थलांतरितांना अमेरिकन समाजासाठी 'धोका' मानतात, कारण त्यांच्या मते या स्थलांतरितांनी स्थानिक रहिवाशांच्या रोजगाराच्या संधी हिसकावून घेतल्या आहेत आणि ते गुन्हेगारीसारख्या सुरक्षा समस्या निर्माण करू शकतात. शिकागोमध्ये मोठ्या प्रमाणावर स्थलांतरितांवर छापा टाकण्याची योजना आहे, जी 'अमेरिकेच्या इतिहासातील सर्वात मोठ्या प्रमाणावरील हद्दपारी मोहिमेचा' पहिला टप्पा असेल, आणि ते राष्ट्रीय आणीबाणी जाहीर करून बेकायदेशीर स्थलांतरितांना जबरदस्तीने मायदेशी परत पाठवण्यासाठी लष्कराचा वापरही करू शकतात.
जन्मसिद्ध नागरिकत्वाचे निर्मूलन
अमेरिकेतील 'जन्मसिद्ध नागरिकत्व' रद्द करण्याचा ट्रम्प यांचा मानस आहे. तथापि, या उपाययोजनेला घटनादुरुस्तीसारख्या गुंतागुंतीच्या कायदेशीर प्रक्रियांना सामोरे जावे लागत आहे.
परराष्ट्र धोरणे
नाटो संबंधांचे समायोजन
नाटोबद्दल ट्रम्प यांची भूमिका कठोर आहे. त्यांच्या मते, नाटोमधील संरक्षण खर्चाचा मोठा भार अमेरिकेने उचलला आहे. भविष्यात, ते युरोपीय मित्र राष्ट्रांनी त्यांच्या जीडीपीच्या २% चे लक्ष्य गाठण्यासाठी संरक्षण खर्च वाढवावा, अशी अधिक ठामपणे मागणी करू शकतात. यामुळे अमेरिका-युरोप संबंधांमध्ये निःसंशयपणे नवीन बदल घडून येतील.
आंतरराष्ट्रीय व्यापार संरक्षण
ट्रम्प यांनी त्यांच्या परराष्ट्र धोरणात नेहमीच व्यापार संरक्षणवादाचे पालन केले आहे आणि 'बाह्य महसूल सेवा' (External Revenue Service) स्थापन करण्यासंदर्भातील त्यांचे उपक्रम तसेच उत्तर अमेरिकन मुक्त व्यापार करारावरील (NAFTA) त्यांच्या भूमिकेने खूप लक्ष वेधले आहे.
ट्रम्प यांनी परदेशी आयात उत्पादनांवर अतिरिक्त शुल्क लादण्याच्या उद्देशाने 'बाह्य महसूल सेवा' (External Revenue Service) स्थापन करणार असल्याचा दावा केला आहे. त्यांचा विश्वास आहे की, अमेरिकेची बाजारपेठ मोठ्या प्रमाणात कमी किमतीच्या आयात वस्तूंनी भरलेली आहे, ज्यामुळे देशांतर्गत उद्योगांवर गंभीर परिणाम झाला आहे. उदाहरणार्थ, कमी किमतीमुळे मोठ्या संख्येने चिनी फोटोव्होल्टाइक उत्पादने अमेरिकेत दाखल झाली आहेत, ज्यामुळे अमेरिकेतील देशांतर्गत फोटोव्होल्टाइक उद्योग अस्तित्वाच्या संकटात सापडले आहेत, त्यांच्या मागण्या कमी होत आहेत आणि सतत कर्मचारी कपात होत आहे. ट्रम्प यांना आशा आहे की, अतिरिक्त शुल्क लादल्याने आयात उत्पादनांच्या किमती वाढतील, ज्यामुळे ग्राहक देशांतर्गत वस्तूंना प्राधान्य देण्यास भाग पडतील आणि देशांतर्गत उद्योगांना सावरण्यास मदत होईल.
ट्रम्प हे NAFTA कराराबद्दल नेहमीच असमाधानी राहिले आहेत. १९९४ मध्ये हा करार लागू झाल्यापासून अमेरिका, कॅनडा आणि मेक्सिको यांच्यातील व्यापार अधिक मुक्त झाला आहे, परंतु त्यांच्या मते यामुळे अमेरिकेतील उत्पादन क्षेत्रातील नोकऱ्या कमी झाल्या आहेत. अनेक अमेरिकन कंपन्यांनी खर्च कमी करण्यासाठी आपले कारखाने मेक्सिकोमध्ये हलवले आहेत. उदाहरणार्थ, वस्त्रोद्योग क्षेत्रात त्यानुसार मोठ्या संख्येने नोकऱ्या स्थलांतरित झाल्या आहेत. दरम्यान, कॅनडा आणि मेक्सिकोसोबतची अमेरिकेची व्यापारी तूट वाढली आहे आणि कृषी व उत्पादन क्षेत्रातील वस्तूंच्या आयात-निर्यातीत असमतोल निर्माण झाला आहे. त्यामुळे, बाजारपेठ प्रवेश आणि कामगार मानकांसारख्या कलमांमध्ये बदल करण्याची मागणी करत, ट्रम्प NAFTA करारावर पुन्हा वाटाघाटी करण्याची शक्यता आहे. जर या वाटाघाटी अयशस्वी झाल्या, तर ते या करारातून बाहेर पडण्याची दाट शक्यता आहे, ज्यामुळे उत्तर अमेरिकेतील आणि अगदी जागतिक स्तरावरील व्यापार पद्धतीवर मोठा परिणाम होईल.
मध्य पूर्व धोरणांचे समायोजन
ट्रम्प मध्य पूर्वेतील काही लष्करी संघर्षांमधून सैन्य मागे घेऊन परदेशातील लष्करी हस्तक्षेप कमी करू शकतात, परंतु तेल संसाधनांचा स्थिर पुरवठा यासारख्या मध्य पूर्वेतील अमेरिकेच्या मुख्य हितांचे रक्षण करण्यासाठी ते दहशतवादी धोक्यांविरुद्ध कठोर भूमिकाही घेतील. याव्यतिरिक्त, आपल्या उद्घाटनपर भाषणात त्यांनी पनामा कालव्याचा ताबा परत घेणार असल्याची घोषणा केली, ज्याला पनामा सरकारकडून तीव्र विरोध झाला आहे.
वाढती आव्हाने: पुढील मार्गातील अडथळे
देशांतर्गत राजकीय मतभेद
तीव्र झालेले द्विपक्षीय संघर्ष
डेमोक्रॅटिक पक्ष ट्रम्प यांच्या धोरणांना विरोध करतो. स्थलांतर धोरणांच्या बाबतीत, डेमोक्रॅटिक पक्षाचा आरोप आहे की ट्रम्प यांच्या कठोर उपाययोजना मानवतावादाच्या भावनेचे उल्लंघन करतात आणि अमेरिकेच्या बहुसांस्कृतिक समाजाला हानी पोहोचवतात. आरोग्यसेवा सुधारणांच्या बाबतीत, ट्रम्प ओबामाकेअर कायदा रद्द करण्याच्या बाजूने आहेत, तर डेमोक्रॅटिक पक्ष पूर्ण ताकदीने त्याचे समर्थन करतो. दोन्ही पक्षांमधील गंभीर मतभेदांमुळे संबंधित मुद्द्यांवर काँग्रेसमध्ये कोंडी निर्माण होऊ शकते.
सामाजिक संकल्पनांचे संघर्ष
अमेरिकन सरकार केवळ पुरुष आणि स्त्री या दोनच लिंगांना मान्यता देईल, या ट्रम्प यांच्या घोषणेसारखी धोरणे अमेरिकन समाजातील विविधता आणि सर्वसमावेशकतेचा पुरस्कार करणाऱ्या काही गटांच्या विचारांच्या विरोधात आहेत, ज्यामुळे सामाजिक स्तरावर वाद आणि संघर्ष निर्माण होऊ शकतात.
आंतरराष्ट्रीय दबाव
मित्र राष्ट्रांशी तणावपूर्ण संबंध
ट्रम्प यांच्या धोरणांबद्दल अमेरिकेच्या मित्र राष्ट्रांमध्ये चिंता आणि अनिश्चितता आहे. त्यांचे व्यापार संरक्षणवाद आणि नाटोबाबतची कठोर भूमिका युरोपीय मित्र राष्ट्रांना असंतुष्ट करू शकते, ज्यामुळे अमेरिका-युरोप संबंधांवर परिणाम होऊ शकतो.
आंतरराष्ट्रीय सहकार्याला अडथळा
हवामान बदल आणि जागतिक सार्वजनिक आरोग्य यांसारख्या जागतिक समस्यांना हाताळताना, ट्रम्प यांच्या अलिप्ततावादी प्रवृत्तींमुळे अमेरिका आणि आंतरराष्ट्रीय समुदाय यांच्यातील सहकार्यात दुरावा निर्माण होऊ शकतो. उदाहरणार्थ, पदभार स्वीकारल्याच्या पहिल्याच दिवशी, त्यांनी अमेरिकेला पॅरिस करारातून बाहेर पडण्याच्या कार्यकारी आदेशावर स्वाक्षरी केली, ज्या निर्णयावर आंतरराष्ट्रीय समुदायाने मोठ्या प्रमाणावर टीका केली होती.
ट्रम्प यांचा पदभार स्वीकारणे हा अमेरिकन राजकारणातील एक महत्त्वाचा टप्पा आहे. ते अमेरिकेला 'पुन्हा महान' बनवण्यासाठी नेतृत्व करू शकतील की नाही, ही अमेरिकन लोकांची अपेक्षा आहे आणि जागतिक लक्ष वेधून घेणारा विषय आहे. पुढील चार वर्षांत अमेरिका कोणत्या दिशेने वाटचाल करेल? पाहूया काय होते ते.
पोस्ट करण्याची वेळ: २१ जानेवारी २०२५
