20 гыйнварда, җирле вакыт белән, Вашингтонда салкын җил исә иде, ләкин Америка Кушма Штатларында сәяси җанлылык моңарчы күрелмәгәнчә югары иде.Дональд Трампвазифасына ант иттеАмерика Кушма Штатларының 47 нче президентыКапитолийның ротондасында.Бу тарихи мизгел дөньяның игътибарын җәлеп итте, сәяси давыл үзәге кебек эш итте, Америка Кушма Штатларының һәм хәтта дөньяның сәяси күренешен кузгатты.
Зур тантана: Хакимиятнең тантаналы рәвештә тапшырылуы
Ул көнне Вашингтонда нык ныгытылган ныгытмага охшаган каты куркынычсызлык чаралары күрелде. Юллар ябылган, метрога керү юллары ябылган, ә инаугурация тантанасының төп мәйданын 48 километр озынлыктагы койма әйләндереп алган иде.Трампны яклаучыларның күбесе, сайлау алды кампаниясе символлары белән бизәлгән киемнәр киеп, төрле яктан килгән иде. Аларның күзләре көтү һәм дәрт белән балкыды. Сәясәтчеләр, бизнес магнатлары һәм матбугат вәкилләре дә җыелды. Тантанада Tesla компаниясенең генераль директоры Илон Маск, Amazon компаниясенә нигез салучы Джефф Безос һәм Meta компаниясенең генераль директоры Марк Цукерберг кебек технология магнатлары да катнашты.
АКШ Югары Судының Баш судьясы Джон Робертс җитәкчелегендәге Трамп тантаналы рәвештә вазифа антын укыды.Аның һәр иҗеге аның дөньяга кайтуын һәм ныклыгын игълан иткән кебек тоелды.Аннары сайланган вице-президент Вэнс та ант бирде.
Сәясәт планы: Америка юнәлеше өчен яңа план
Эчке икътисади сәясәт
Салымнарны киметү һәм норматив-хокукый чараларны йомшарту
Трамп зур күләмле салым киметүләре һәм норматив-хокукый чараларны йомшарту икътисади үсешнең "тылсымлы ачкычлары" булуына нык ышана. Ул корпоратив керем салымын тагын да киметергә, бизнесның Америка Кушма Штатларында кошлар оясы кебек калуын тәэмин итәргә, аларның инновацияләрен һәм киңәю көчен стимуллаштырырга тырыша.
Инфраструктура төзелеше
Трамп инфраструктурага инвестицияләрне арттырырга, автомобиль юллары, күперләр һәм аэропортлар төзергә вәгъдә бирде. Ул моның аша бик күп эш урыннары булдырырга өметләнә. Төзелеш эшчеләреннән алып инженерларга, чимал белән тәэмин итүчеләрдән алып транспорт белгечләренә кадәр һәркем бу төзелеш дулкынында мөмкинлекләр таба ала, шуның белән кешеләрнең тормыш дәрәҗәсен яхшырта һәм АКШ икътисадының двигателе яңадан эшли башлый.
Трамп үзенең инаугурация чыгышында милли энергетика буенча гадәттән тыш хәл игълан итте, аның максаты - традицион энергияне файдалануны арттыру, Байден администрациясенең "Яңа Яшел Килешү"не туктату, АКШның традицион автомобиль сәнәгатен саклап калу өчен электромобильләргә карата өстенлекле сәясәтне гамәлдән чыгару, стратегик резервны тулыландыру һәм АКШ энергиясен дөнья илләренә экспортлау.
Иммиграция сәясәте
Чик буе контролен көчәйтү
Трамп АКШ-Мексика чигендәге дивар төзелешен яңадан башларга вәгъдә бирә. Ул законсыз иммигрантларны Америка җәмгыяте өчен "куркыныч" дип саный, аларның җирле халыктан эш урыннарын тартып алулары һәм җинаятьчелек кебек куркынычсызлык проблемалары китерергә мөмкин дип саный. Чикагода "АКШ тарихындагы иң зур масштаблы депортация операциясе"нең беренче адымы булган киң күләмле иммиграция рейды үткәрү планлаштырыла, һәм ул хәтта милли гадәттән тыш хәл игълан итәргә һәм хәрби көчләрне законсыз иммигрантларны көчләп кире кайтару өчен кулланырга мөмкин.
Туу хокукы буенча гражданлыкны бетерү
Трамп шулай ук АКШта "тумыштан гражданлык"ны бетерергә ниятли. Ләкин бу чара конституциягә төзәтмә кертү кебек катлаулы юридик процедуралар белән очраша.
Тышкы сәясәт
НАТО мөнәсәбәтләрен көйләү
Трампның НАТОга карата мөнәсәбәте катгый булып кала. Ул АКШ НАТОда оборона чыгымнарының артык күп өлешен үз өстенә алды дип саный. Киләчәктә ул Европа союздашларыннан үзләренең тулаем эчке продуктының 2% максатына ирешү өчен оборона чыгымнарын арттыруны тагын да катгыйрак таләп итәргә мөмкин. Бу, һичшиксез, АКШ-Европа мөнәсәбәтләренә яңа үзгәрешләр китерәчәк.
Халыкара сәүдәне яклау
Трамп үзенең тышкы сәясәтендә һәрвакыт сәүдә протекционизмына тугры калды, һәм аның "Тышкы керем хезмәте"н булдыруга кагылышлы инициативалары һәм Төньяк Америка ирекле сәүдә килешүенә (NAFTA) карата позициясе күпләрнең игътибарын җәлеп итте.
Трамп чит илдән импортланган товарларга өстәмә тарифлар кертү максатыннан "Тышкы керемнәр хезмәте"н булдырачагын белдерде. Ул АКШ базары күп санлы арзан импорт товарлары белән тулган дип саный, бу эчке сәнәгатькә җитди йогынты ясады. Мәсәлән, аларның түбән бәяләре аркасында, күп санлы Кытай фотоэлектрик продуктлары Америка Кушма Штатларына керде, бу АКШтагы эчке фотоэлектрик предприятиеләрне яшәү кризисына дучар итте, заказлар кими һәм эшчеләр өзлексез кыскартыла. Трамп өстәмә тарифлар кертү аша импортланган товарларның бәяләрен арттырырга, кулланучыларны җирле товарларга өстенлек бирергә мәҗбүр итәргә һәм эчке сәнәгатьнең торгызылуына ярдәм итәргә өметләнә.
Трамп һәрвакыт НАФТАдан канәгать түгел иде. Килешү 1994 елда көченә кергәннән бирле, АКШ, Канада һәм Мексика арасындагы сәүдә иреклерәк булды, ләкин ул моның АКШта җитештерү өлкәсендә эш урыннарын югалтуга китергән дип саный. Күп кенә Америка предприятиеләре чыгымнарны киметү өчен үз заводларын Мексикага күчерде. Мәсәлән, текстиль сәнәгатендә күп санлы эш урыннары күчерелде. Шул ук вакытта АКШның Канада һәм Мексика белән сәүдә дефициты киңәйде, һәм авыл хуҗалыгы һәм җитештерү продуктларын импортлау һәм экспортлауда дисбаланс бар. Шуңа күрә Трамп НАФТА турында яңадан сөйләшергә, базарга керү һәм хезмәт стандартлары кебек пунктларга төзәтмәләр кертүне таләп итәргә мөмкин. Әгәр сөйләшүләр уңышсыз тәмамланса, аның килешүдән чыгуы бик ихтимал, бу Төньяк Америкада һәм хәтта глобаль дәрәҗәдә сәүдә схемасына зур йогынты ясаячак.
Якын Көнчыгыш сәясәтен көйләү
Трамп Якын Көнчыгыштагы кайбер хәрби конфликтлардан гаскәрләрне чыгарырга мөмкин, бу чит ил хәрби катнашуын киметергә мөмкин, ләкин ул шулай ук АКШның Якын Көнчыгыштагы төп мәнфәгатьләрен, мәсәлән, нефть ресурсларын тотрыклы тәэмин итүне тәэмин итү өчен террористик куркынычларга каршы катгый позиция тотачак. Моннан тыш, үзенең инаугурация чыгышында ул Панама хөкүмәтенең көчле каршылыкларына дучар булган Панама каналын контрольгә алачагын белдерде.
Кыенлыклар арту: Алдагы юлдагы тишекләр
Эчке сәяси бүленешләр
Көчәйгән ике партияле низаглар
Демократик партия Трамп сәясәтенә каршы. Иммиграция сәясәтенә килгәндә, Демократик партия Трампның катгый чараларын гуманизм рухын бозуда һәм АКШның күп мәдәниятле җәмгыятенә зыян китерүдә гаепли. Сәламәтлек саклау реформасына килгәндә, Трамп Obamacare законын гамәлдән чыгаруны хуплый, ә Демократик партия аны бар көче белән яклый. Ике партия арасындагы җитди каршылыклар Конгресста бәйле мәсьәләләрдә тупикка китерергә мөмкин.
Социаль төшенчәләр бәрелешләре
Трампның АКШ хөкүмәтенең ике җенесне генә - ир-ат һәм хатын-кызны гына таначагы турындагы игъланы кебек сәясәт Америка җәмгыятендәге кайбер төркемнәрнең төрлелек һәм инклюзивлыкка омтылу идеяләренә каршы килә, бу исә социаль дәрәҗәдә бәхәсләр һәм конфликтлар китереп чыгарырга мөмкин.
Халыкара басымнар
Союздашлар белән киеренке мөнәсәбәтләр
Америка союздашлары Трамп сәясәтенә карата борчылулар һәм билгесезлекләр белән тулы. Аның сәүдә протекционизмы һәм НАТОга карата катгый карашы Европа союздашларының канәгатьсезлеген тудырырга, шуның белән АКШ-Европа мөнәсәбәтләренә тәэсир итәргә мөмкин.
Халыкара хезмәттәшлеккә комачаулау
Климат үзгәреше һәм глобаль җәмәгать сәламәтлеге кебек глобаль мәсьәләләрне хәл иткәндә, Трампның изоляция тенденцияләре Америка Кушма Штатлары һәм халыкара җәмгыять арасындагы хезмәттәшлектә каршылыклар тудырырга мөмкин. Мәсәлән, вазифасына керешкән беренче көнне үк ул АКШның Париж килешүеннән чыгуы турындагы боерыкка кул куйды, бу карар халыкара җәмгыять тарафыннан киң тәнкыйтькә дучар булды.
Трампның вазифага керешүе Америка сәясәтендә зур борылыш ноктасы. Ул Америка Кушма Штатларын "Американы яңадан бөек итәргә" җитәкли алырмы, юкмы - Америка халкының көтүе һәм бөтен дөнья игътибары үзәгендә. Киләсе дүрт елда Америка Кушма Штатлары кая барыр? Әйдәгез, көтеп карыйк.
Бастырып чыгару вакыты: 2025 елның 21 гыйнвары
